Dünyanın ilk transatlantik fiber internet kabeli sökülür!

Bu gün əasasən Starlink kimi peyk internet layihələrinə investisiyalar artsa da, qlobal məlumat trafiki hələ də əsasən sualtı fiber optik kabellər vasitəsilə həyata keçirilir. Belə ki, aşağı orbitli həllərdən çox əvvəl qitələrarası rabitəni dəyişdirilən sistemlərdən biri transatlantik kabel TAT-8 idi. İndi bu tarixi xətt atlantik okeanının dərinliklərindən çıxarılır.

TAT-8, ABŞ, Böyük Britaniya və Fransa arasında mis əvəzinə tək rejimli optik lif istifadə edən ilk transatlantik telefon sistemi idi. Siqnal təxminən 6000 kilometrlik xətt boyunca hər bir on kilometrdən bir yerləşdirilən optoelektronik təkrarlayıcılar sayəsində gücləndirildi və ötürüldü. Sistem təxminən 280 Mbit/s tutum təklif edirdi ki, bu da öz dövrü üçün əhəmiyyətli bir sıçrayış idi. 1970-ci illərdə peyk rabitəsinin yüksəlişi, xüsusən də, AT&T-də əhəmiyyətli rəqabət təzyiqi yaradıb. Mis xətləri tutum həddinə çatdıqdan sonra mühəndislər fiber optikaya müraciət ediblər.

Bu gün TAT-8-in sökülməsi ixtisaslaşdırılmış kabel bərpa gəmiləri ilə həyata keçirilir. Qrapnel adlanan lövbərə bənzər avadanlıqlar dəniz dibində xəritələşdirilmiş marşrut boyunca sürüklənərək kabeli tutur. Sahilə çıxarılan təxminən iki metr uzunluğundakı təkrarlayıcı modullar və mis keçiricilər müasir qurğularda ayrılır. Yüksək təmizlik və uzun davamlı bərpa olunmuş mis xətləri, xüsusən də qarşıdakı illərdə gözlənilən təchizat çatışmazlığı nəzərə alınmaqla, strateji əhəmiyyət kəsb edir. Polad zireh, polietilen izolyasiya və digər metallar da sənaye təchizat zəncirinə geri çevrilir. Texnoloji baxımdan, peyk şəbəkələri ilə fiber infrastruktur arasındakı fərq hələ də əhəmiyyətlidir. Fiber sistemləri tutum, gecikmə və uzunmüddətli xərc üstünlükləri təklif edir. Peyklər daha çox tamamlayıcı və ehtiyat rol oynayır. Digər tərəfdən, sualtı kabellər TAT-8 tərəfindən formalaşdırılan fundamental prinsiplərə əsasən inkişaf etməyə davam edəcək.